نویسنده: نیما راد | رادونیکس
فهرست مطالب
- کنترل فاز چیست؟
- چرا از کنترل فاز استفاده میشود؟
- ساختار داخلی کنترل فاز
- کنترل فاز تکفاز
- کنترل فاز سهفاز
- انواع کنترل فاز
- کنترل فاز در دستگاههای CNC
- مزایا و معایب کنترل فاز
- برندهای معتبر کنترل فاز
- جمعبندی
مقدمه
کنترل فاز برای محافظت از تجهیزات الکتریکی و صنعتی به کار میرود؛ تجهیزاتی که برای عملکرد صحیح به برق ورودی پایدار و استاندارد نیاز دارند. کاهش یا افزایش ولتاژ، قطع یکی از فازها، جابهجایی توالی فازها و عدم تعادل بین فازها میتواند باعث داغشدن موتور، کاهش گشتاور، افزایش جریان، آسیبدیدن تجهیزات الکترونیکی و توقف ناگهانی دستگاه شود.
برای جلوگیری از این مشکلات از تجهیزی به نام رله کنترل فاز یا Phase Monitoring Relay استفاده میشود. این رله وضعیت برق ورودی را بهصورت پیوسته بررسی میکند و در صورت مشاهده شرایط غیرمجاز، فرمان قطع کنتاکتور یا سیستم کنترلی را صادر میکند.
در بازار ایران معمولاً به تمام این تجهیزات «کنترل فاز» گفته میشود، اما از نظر فنی:
- مدل تکفاز بیشتر یک رله کنترل ولتاژ تکفاز است.
- مدل سهفاز یک رله پایش فاز و ولتاژ سهفاز محسوب میشود.
۱. کنترل فاز چیست؟
کنترل فاز یک رله حفاظتی است که کیفیت و وضعیت برق ورودی را بررسی میکند. این تجهیز معمولاً مستقیماً برق موتور یا دستگاه را قطع نمیکند؛ بلکه خروجی آن در مدار فرمان کنتاکتور قرار میگیرد.
در شرایط عادی، خروجی رله فعال شده و اجازه وصل کنتاکتور را صادر میکند. در صورت تشخیص خطا، کنتاکت خروجی تغییر وضعیت داده و بوبین کنتاکتور را قطع میکند.
این رله میتواند بر اساس مدل، موارد زیر را بررسی کند:
- کاهش ولتاژ و افزایش ولتاژ
- قطع کامل برق
- قطع یکی از فازها
- جابهجایی توالی فازها
- عدم تقارن یا عدم تعادل ولتاژ فازها
- قطع نول
- تغییر فرکانس شبکه
- افت لحظهای ولتاژ
- برگشت ولتاژ پس از قطع برق
۲. چرا از کنترل فاز استفاده میشود؟
بسیاری از تجهیزات صنعتی، بهخصوص موتورهای الکتریکی، در برابر نوسانات برق حساس هستند. اگر دستگاه بدون حفاظت مناسب به شبکه متصل شود، ممکن است پیش از عملکردن فیوز یا کلید حرارتی، آسیب جدی ببیند. مهمترین دلایل استفاده از کنترل فاز عبارتاند از:
جلوگیری از دو فاز شدن موتور
اگر یکی از فازهای ورودی یک موتور سهفاز قطع شود، موتور ممکن است همچنان به چرخش ادامه دهد؛ اما جریان دو فاز دیگر افزایش مییابد. این وضعیت باعث داغشدن شدید سیمپیچ و سوختن موتور میشود.
جلوگیری از چرخش معکوس موتور
جابهجایی دو فاز باعث تغییر جهت چرخش موتور سهفاز میشود. این اتفاق در تجهیزاتی مانند پمپ، کمپرسور، فن، بالابر و ماشین CNC میتواند خطرناک باشد.
حفاظت در برابر افت ولتاژ
کاهش ولتاژ باعث افزایش جریان موتور و کاهش گشتاور آن میشود و ممکن است موتور زیر بار متوقف شود یا بیش از حد گرم شود.
حفاظت در برابر افزایش ولتاژ
افزایش ولتاژ میتواند به عایق سیمپیچ، منابع تغذیه، اینورتر، سروودرایو، PLC و تجهیزات الکترونیکی آسیب وارد کند.
جلوگیری از راهاندازی ناخواسته
بعضی مدلها پس از برگشت برق، با یک زمان تأخیر مشخص اجازه راهاندازی مجدد میدهند. این قابلیت از روشنشدن سریع و مکرر تجهیزات جلوگیری میکند.
۳. ساختار داخلی کنترل فاز
ساختار دقیق کنترل فاز به آنالوگ یا دیجیتال بودن دستگاه بستگی دارد، اما بیشتر مدلها از قسمتهای زیر تشکیل میشوند:
۳.۱. مدار اندازهگیری ولتاژ
این بخش ولتاژ فازها و در صورت نیاز ولتاژ بین فاز و نول را اندازهگیری میکند. مقاومتها، تقسیمکنندههای ولتاژ، فیلترها و مدارهای ایزولاسیون در این قسمت قرار دارند.
۳.۲. مدار تشخیص عبور از صفر
در بعضی مدلها، زمان عبور هر فاز از نقطه صفر بررسی میشود و با مقایسه ترتیب عبور فازها از صفر، توالی صحیح فازها تشخیص داده میشود.
۳.۳. مدار پردازش
در مدلهای ساده از مدارهای مقایسهکننده آنالوگ استفاده میشود. مدلهای پیشرفتهتر دارای میکروکنترلر هستند و میتوانند ولتاژ، توالی فاز، عدم تعادل، فرکانس و زمان خطا را با دقت بیشتری محاسبه کنند.
۳.۴. مدار تأخیر زمانی
این مدار مشخص میکند که خطا چه مدت باید ادامه داشته باشد تا خروجی قطع شود. تأخیر زمانی از قطع ناخواسته دستگاه در اثر نوسانات بسیار کوتاه جلوگیری میکند.
۳.۵. رله خروجی
خروجی کنترل فاز معمولاً یک رله الکترومکانیکی با کنتاکتهای زیر است:
- COM: کنتاکت مشترک
- NO: کنتاکت باز
- NC: کنتاکت بسته
این خروجی باید در مدار فرمان استفاده شود و معمولاً برای عبور جریان اصلی موتور مناسب نیست.
۳.۶. نشانگرهای وضعیت
بیشتر مدلها دارای LEDهایی برای نمایش وضعیت هستند:
- Power: وجود برق ورودی
- Relay یا Output: فعال بودن خروجی
- Phase Failure: قطع فاز
- Phase Sequence: توالی اشتباه
- Under Voltage: افت ولتاژ
- Over Voltage: افزایش ولتاژ
- Asymmetry: عدم تعادل فازها
۴. نحوه عملکرد کنترل فاز
پس از وصل برق، کنترل فاز ابتدا ولتاژ ورودی را اندازهگیری میکند. اگر تمام پارامترها در محدوده مجاز باشند، پس از سپریشدن زمان تأخیر، رله خروجی فعال میشود. مسیر عملکرد بهصورت خلاصه چنین است:
| برق ورودی ↓ اندازهگیری ولتاژ و فازها ↓ مقایسه با حدود تنظیمشده ↓ اعمال زمان تأخیر ↓ فعال یا غیرفعالکردن خروجی رله ↓ وصل یا قطع کنتاکتور |
در صورت بروز خطا، کنترل فاز میتواند بلافاصله یا پس از یک تأخیر کوتاه، خروجی را قطع کند. پس از برطرفشدن خطا نیز بعضی مدلها بلافاصله و بعضی مدلها پس از تأخیر مجدد اجازه وصل میدهند.
۵. کنترل فاز تکفاز
کنترل فاز تکفاز که دقیقتر است آن را رله کنترل ولتاژ تکفاز بنامیم، معمولاً به فاز و نول متصل میشود و ولتاژ شبکه را بررسی میکند. این مدل توالی فاز یا قطع یکی از سه فاز را بررسی نمیکند، زیرا فقط یک فاز در اختیار دارد.
مدار کنترل ولتاژ تکفاز همراه کنتاکتور
قابلیتهای معمول مدل تکفاز
- تشخیص کاهش ولتاژ و تشخیص افزایش ولتاژ
- تأخیر در وصل و تأخیر در قطع
- تشخیص قطع نول در برخی مدلها
- نمایش مقدار ولتاژ در مدلهای دیجیتال
- حفاظت در برابر نوسانات سریع برق
- امکان تنظیم حد بالا و پایین ولتاژ
کاربردهای کنترل فاز تکفاز
- یخچال و فریزر صنعتی
- پمپ آب تکفاز
- کولر و کمپرسور تکفاز
- تابلوهای برق تکفاز
- تجهیزات اداری و آزمایشگاهی
- دستگاههای CNC کوچک تکفاز
- منابع تغذیه و تجهیزات الکترونیکی
- سیستمهای روشنایی حساس
- تابلوهای کنترل و PLC
نحوه اتصال عمومی
در یک مدار معمولی، فاز و نول به ورودی کنترل ولتاژ متصل میشوند. سپس کنتاکت خروجی آن در مسیر بوبین کنتاکتور قرار میگیرد:
| فاز مدار فرمان ↓ فیوز فرمان ↓ کنتاکت خروجی کنترل ولتاژ ↓ کلید Stop و Start ↓ بوبین کنتاکتور ↓ نول |
در بارهای کوچک ممکن است بعضی رلهها بتوانند مستقیماً بار را قطع و وصل کنند، اما برای تجهیزات صنعتی بهتر است خروجی رله فقط فرمان کنتاکتور را کنترل کند.
سیمبندی محافظ ولتاژ دیجیتال تکفاز
۶. کنترل فاز سهفاز
کنترل فاز سهفاز به فازهای L1، L2 و L3 و در بعضی مدلها به نول متصل میشود. این تجهیز علاوه بر مقدار ولتاژ، ارتباط و ترتیب فازها را نیز بررسی میکند.
تشخیص قطع فاز
در صورت قطعشدن یکی از فازها، خروجی رله قطع میشود و از ادامه کار موتور جلوگیری میکند.
تشخیص توالی فاز
اگر ترتیب اتصال فازها صحیح نباشد، رله اجازه راهاندازی نمیدهد. این قابلیت برای جلوگیری از چرخش معکوس موتور ضروری است.
تشخیص عدم تعادل ولتاژ
اگر ولتاژ یک فاز با دو فاز دیگر اختلاف زیادی داشته باشد، موتور در شرایط نامتقارن کار میکند و کنترل فاز میتواند این اختلاف را تشخیص دهد. درصد تقریبی عدم تعادل ولتاژ از رابطه زیر محاسبه میشود:
| عدم تعادل ولتاژ = حداکثر انحراف ولتاژ از میانگین ÷ ولتاژ میانگین × ۱۰۰ |
برای مثال اگر ولتاژهای سه فاز برابر ۳۹۸، ۴۰۰ و ۳۷۰ ولت باشند، اختلاف فاز سوم قابل توجه است و ممکن است رله عدم تعادل عمل کند.
حتی درصدهای نسبتاً کم عدم تعادل ولتاژ میتوانند باعث افزایش شدید عدم تعادل جریان موتور شوند. حد مجاز باید بر اساس موتور، دستگاه و دستورالعمل سازنده تعیین شود.
تشخیص کاهش ولتاژ
در صورت افت ولتاژ شبکه به کمتر از حد تنظیمشده، خروجی قطع میشود.
تشخیص افزایش ولتاژ
اگر ولتاژ از محدوده مجاز بالاتر رود، دستگاه از مدار خارج میشود.
کنترل فرکانس
بعضی مدلهای پیشرفته کاهش یا افزایش فرکانس شبکه را نیز تشخیص میدهند. این قابلیت در شبکههای تغذیهشده با ژنراتور اهمیت بیشتری دارد.
۷. تفاوت کنترل فاز تکفاز و سهفاز
| ویژگی | کنترل تکفاز | کنترل سهفاز |
| ورودی | فاز و نول | سه فاز، گاهی همراه نول |
| کنترل افت ولتاژ | دارد | دارد |
| کنترل افزایش ولتاژ | دارد | دارد |
| کنترل قطع فاز | مفهوم ندارد | دارد |
| کنترل توالی فاز | ندارد | دارد |
| کنترل عدم تعادل | ندارد | دارد |
| کاربرد اصلی | بارهای تکفاز | موتورها و دستگاههای سهفاز |
| خروجی | رله فرمان | رله فرمان |
| نمایش دیجیتال | در بعضی مدلها | در بعضی مدلها |
| تنظیم تأخیر | بسته به مدل | بسته به مدل |
۸. انواع کنترل فاز
۸.۱. کنترل فاز ثابت
در این مدل حدود ولتاژ و زمان تأخیر توسط کارخانه تعیین شده و کاربر امکان تنظیم گسترده ندارد.
مزایا: نصب ساده، قیمت مناسب، احتمال تنظیم اشتباه کمتر و تناسب با تابلوهای ساده.
معایب: انعطافپذیری کم، نامناسب برای شبکههای دارای شرایط خاص و امکان تطبیق محدود با تجهیزات حساس.
۸.۲. کنترل فاز قابل تنظیم
در این مدل میتوان بعضی پارامترها را تنظیم کرد:
- حد کاهش ولتاژ
- حد افزایش ولتاژ
- درصد عدم تعادل
- تأخیر وصل
- تأخیر قطع
- حالت عملکرد خروجی
مزایا: امکان هماهنگی با نوع موتور، تناسب با ماشینآلات صنعتی، قابلیت استفاده در شبکههای مختلف و کنترل دقیقتر حفاظت.
معایب: نیازمند تنظیم صحیح، احتمال ایجاد خطا در اثر تنظیم غیراصولی و قیمت بیشتر نسبت به مدلهای ساده.
۸.۳. مدل آنالوگ
تنظیمات با پیچ یا ولوم انجام میشود و وضعیت معمولاً توسط LED نمایش داده میشود.
۸.۴. مدل دیجیتال
دارای نمایشگر و منوی تنظیمات است و میتواند مقدار ولتاژ، خطا، زمان تأخیر و وضعیت فازها را نمایش دهد.
۸.۵. مدل بدون نول
این مدل ولتاژ بین فازها را اندازهگیری میکند و فقط به L1، L2 و L3 متصل میشود.
۸.۶. مدل دارای نول
در این مدل علاوه بر سه فاز، نول نیز متصل میشود. در نتیجه دستگاه میتواند ولتاژ فاز به نول را نیز اندازهگیری و در برخی مدلها قطع نول را تشخیص دهد.
۹. پارامترهای مهم در انتخاب کنترل فاز
نوع شبکه
ابتدا باید مشخص شود شبکه تکفاز یا سهفاز است. در شبکه سهفاز باید وجود یا عدم وجود نول نیز بررسی شود.
ولتاژ نامی
رله باید با ولتاژ شبکه سازگار باشد؛ برای مثال:
- شبکه تکفاز حدود ۲۳۰ ولت
- شبکه سهفاز حدود ۴۰۰ ولت
- شبکههای صنعتی با ولتاژهای دیگر
قابلیتهای حفاظتی
برای یک موتور سهفاز حداقل قابلیتهای زیر پیشنهاد میشود:
- قطع فاز
- توالی فاز
- افت ولتاژ
- عدم تعادل ولتاژ
برای ماشینآلات حساس، کنترل افزایش ولتاژ، فرکانس و قطع نول نیز میتواند مفید باشد.
محدوده تنظیم ولتاژ
مدلی انتخاب شود که حد بالا و پایین ولتاژ آن با شرایط واقعی شبکه و محدوده مجاز تجهیزات سازگار باشد.
زمان تأخیر
برای موتور، کمپرسور، پمپ و دستگاه CNC زمانهای تأخیر متفاوتی ممکن است لازم باشد. تأخیر بیش از حد میتواند حفاظت را کند کند و تأخیر بسیار کم نیز باعث قطعهای مکرر شود.
نوع خروجی
موارد زیر باید بررسی شوند:
- یک کنتاکت تبدیلی یا دو کنتاکت
- NO و NC
- ظرفیت ولتاژ و جریان کنتاکت
- عمر مکانیکی و الکتریکی رله
- امکان Fail-safe
ابعاد و نوع نصب
بیشتر مدلهای صنعتی روی ریل DIN نصب میشوند. عرض رله، فضای تابلو و دسترسی به ترمینالها باید بررسی شود.
دمای کاری
در محیطهای صنعتی گرم، سرد یا دارای تابلو بسته باید محدوده دمای مجاز دستگاه بررسی شود.
نوع بار
بارهای زیر ممکن است تنظیمات متفاوتی نیاز داشته باشند:
- الکتروموتور
- کمپرسور
- پمپ
- هیتر
- تابلو PLC
- سروودرایو
- اینورتر
- دستگاه CNC
کنترل فاز دیجیتال سهفاز در مدار استارت و استپ
۱۰. نحوه نصب کنترل فاز سهفاز
نصب دقیق باید مطابق نقشه سازنده انجام شود، اما روش عمومی به صورت زیر است:
مدار اندازهگیری
سه فاز ورودی قبل یا بعد از کلید اصلی، مطابق نقشه سازنده، به ترمینالهای L1، L2 و L3 متصل میشوند. در مدلهای چهارسیمه، نول نیز به ترمینال N متصل میشود. برای حفاظت سیمهای اندازهگیری معمولاً از فیوز مناسب مدار فرمان استفاده میشود.
مدار خروجی
کنتاکت خروجی کنترل فاز در مدار فرمان کنتاکتور قرار میگیرد:
| فاز فرمان ↓ فیوز فرمان ↓ کنتاکت کنترل فاز ↓ کنتاکت Stop ↓ کنتاکت بیمتال ↓ بوبین کنتاکتور |
با بروز خطا، کنتاکت کنترل فاز باز شده و بوبین کنتاکتور بیبرق میشود.
کنترل فاز جایگزین تجهیزات زیر نیست:
- فیوز یا کلید مینیاتوری
- کلید اتوماتیک
- کلید محافظ موتور
- رله اضافهبار یا بیمتال
- محافظ اتصال کوتاه
- محافظ نشتی جریان
- سیستم ارت
نکته مهم: کنترل فاز عمدتاً کیفیت و ترتیب برق ورودی را کنترل میکند، درحالیکه بیمتال یا رله اضافهبار، جریان مصرفی موتور را بررسی میکند. برای حفاظت مناسب موتور، معمولاً هر دو مورد لازم هستند.
۱۱. تنظیم کنترل فاز
تنظیم حد افت ولتاژ
حد پایین باید کمی پایینتر از ولتاژ عادی شبکه و متناسب با محدوده مجاز موتور یا دستگاه تنظیم شود. تنظیم بیش از حد بالا باعث قطعهای مکرر خواهد شد.
تنظیم حد افزایش ولتاژ
حد بالا باید مطابق تحمل تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی انتخاب شود. منابع تغذیه، سروودرایو و PLC ممکن است نسبت به افزایش ولتاژ حساستر باشند.
تنظیم عدم تعادل فاز
برای موتورهای معمولی، مقادیر پایین عدم تعادل اهمیت دارند. مقدار دقیق باید مطابق مشخصات موتور و توصیه سازنده تعیین شود؛ انتخاب یک حد بسیار بالا حفاظت را بیاثر میکند.
تنظیم تأخیر قطع
تأخیر کوتاه میتواند از قطع دستگاه در اثر نوسانات بسیار لحظهای جلوگیری کند. بااینحال، برای قطع فاز واقعی بهتر است زمان واکنش بیش از حد طولانی نباشد.
تنظیم تأخیر وصل
پس از پایدارشدن برق، کنترل فاز مدتی صبر میکند و سپس خروجی را فعال میکند. این قابلیت برای جلوگیری از وصل فوری چند دستگاه پس از بازگشت برق مفید است. برای کمپرسورها معمولاً باید زمان لازم برای متعادلشدن فشار نیز در نظر گرفته شود.
۱۲. کنترل فاز در دستگاههای CNC
در ماشینهای CNC برق ورودی ممکن است تجهیزات زیر را تغذیه کند:
- موتور اسپیندل
- اینورتر اسپیندل
- سروودرایوها
- موتورهای محورها
- PLC
- کنترلر CNC
- منبع تغذیه ۲۴ ولت
- سیستم مکنده
- پمپ خنککاری
- کمپرسور
- سیستم کنترل ارتفاع مشعل
قطع فاز یا عدم تعادل ولتاژ میتواند علاوه بر موتور اصلی، به اینورتر و سروودرایوها نیز آسیب وارد کند. به همین دلیل بهتر است کنترل فاز در ورودی اصلی تابلو نصب شود و خروجی آن در زنجیره ایمنی و مدار Enable دستگاه قرار گیرد.
در طراحی حرفهای میتوان وضعیت خطای کنترل فاز را به PLC یا کنترلر CNC نیز منتقل کرد تا پیام مشخصی مانند موارد زیر نمایش داده شود:
- Phase Failure
- Wrong Phase Sequence
- Under Voltage
- Over Voltage
- Phase Imbalance
بهتر است ابتدا کنتاکتور اصلی یا فرمان Enable درایوها قطع شود و سپس خطا روی HMI یا نرمافزار کنترل نمایش داده شود.
۱۳. مزایای استفاده از کنترل فاز
- جلوگیری از سوختن موتور در اثر قطع فاز
- جلوگیری از چرخش معکوس موتور
- حفاظت از اینورتر و سروودرایو
- کاهش توقفهای ناگهانی دستگاه
- افزایش عمر تجهیزات
- کاهش هزینه تعمیرات
- تشخیص سریع مشکلات شبکه
- امکان ارسال خطا به PLC یا HMI
- نصب ساده روی ریل تابلو
۱۴. محدودیتها و معایب
- کنترل فاز جایگزین حفاظت اضافهجریان نیست.
- مدلهای ساده ممکن است خطاهای پیچیده شبکه را تشخیص ندهند.
- تنظیم اشتباه میتواند باعث قطع بیمورد یا حفاظت ناکافی شود.
- خرابی کنتاکت خروجی ممکن است مانع راهاندازی دستگاه شود.
- بعضی مدلها ولتاژ را فقط بین فازها اندازهگیری میکنند.
- مدل بدون نول ممکن است برخی خطاهای مربوط به نول را تشخیص ندهد.
- مدلهای ارزان ممکن است دقت، تکرارپذیری و مقاومت مناسبی در برابر نویز نداشته باشند.
۱۵. برندهای معتبر کنترل فاز
برندهای شناختهشده بینالمللی در زمینه رلههای پایش ولتاژ و فاز عبارتاند از:
- Schneider Electric
- Siemens
- ABB
- Omron
- Finder
- Lovato Electric
- Carlo Gavazzi
- Eaton
- Phoenix Contact
- Tele Haase
۱۶. اشتباهات رایج در نصب و استفاده
عبور جریان اصلی از خروجی رله
خروجی کنترل فاز برای فرماندادن به کنتاکتور طراحی شده است، نه تغذیه مستقیم موتورهای پرقدرت.
حذف بیمتال
کنترل فاز نمیتواند جایگزین رله اضافهبار موتور شود.
تنظیم تأخیر بسیار طولانی
تأخیر زیاد ممکن است باعث شود موتور مدتی در شرایط خطرناک به کار ادامه دهد.
تنظیم محدوده ولتاژ بسیار بسته
اگر حدود بالا و پایین بیش از حد نزدیک به ولتاژ نامی باشند، دستگاه با کوچکترین نوسان قطع خواهد شد.
بیتوجهی به توالی فاز پس از تعمیرات
پس از تعویض کابل، کنتاکتور یا کلید اصلی باید جهت چرخش موتور دوباره بررسی شود.
اتصال اشتباه نول
در مدلهای نیازمند نول، قطع یا اتصال نامناسب نول میتواند اندازهگیری ولتاژ را مختل کند.
نصب در مسیر دارای نویز شدید
سیمهای اندازهگیری و فرمان بهتر است از کابل خروجی اینورتر، کابل موتور و مسیرهای دارای نویز شدید فاصله داشته باشند.
اعتماد کامل بدون آزمایش
پس از نصب باید عملکرد رله با قطع آزمایشی فاز، تغییر توالی فاز و بررسی مدار فرمان آزمایش شود.
۱۷. روش آزمایش کنترل فاز
آزمایش باید توسط فرد متخصص و با رعایت کامل ایمنی انجام شود. مراحل عمومی عبارتاند از:
- کنترل صحت ولتاژ ورودی با مولتیمتر مناسب.
- بررسی روشنشدن LED تغذیه.
- بررسی فعالشدن خروجی پس از زمان تأخیر.
- قطع آزمایشی یکی از فازها و بررسی قطع خروجی.
- جابهجایی دو فاز و بررسی تشخیص توالی اشتباه.
- بررسی عملکرد کنتاکتور پس از ایجاد خطا.
- بررسی بازگشت صحیح سیستم پس از رفع خطا.
- تست ورودی خطای PLC یا HMI، در صورت استفاده.
- ثبت تنظیمات نهایی روی نقشه تابلو.
هشدار ایمنی: جابهجایی یا قطع فاز در تابلو برق میتواند بسیار خطرناک باشد و باید فقط توسط برقکار یا تکنسین واجد صلاحیت انجام شود.
۱۸. جمعبندی
کنترل فاز یکی از تجهیزات ضروری در تابلوهای برق صنعتی و ماشینآلات دارای موتور است. مدل تکفاز عمدتاً برای کنترل کاهش و افزایش ولتاژ و ایجاد تأخیر در وصل استفاده میشود و مدل سهفاز علاوه بر کنترل ولتاژ، قطع فاز، جابهجایی توالی فازها و عدم تعادل ولتاژ را نیز بررسی میکند.
برای انتخاب صحیح باید نوع شبکه، ولتاژ نامی، وجود نول، نوع بار، حساسیت دستگاه، محدوده تنظیمات، زمان تأخیر و نوع خروجی رله در نظر گرفته شود.
نکته اساسی این است که کنترل فاز معمولاً یک تجهیز فرمان است و باید همراه با کنتاکتور، فیوز، کلید محافظ موتور، بیمتال، ارت و سایر حفاظتهای موردنیاز استفاده شود. انتخاب مدل مناسب و تنظیم صحیح آن میتواند از سوختن موتور، خرابی درایوها و توقف پرهزینه دستگاههای صنعتی جلوگیری کند.
